سيد حسن مير جهانى طباطبائى
578
جنة العاصمة ( فارسي )
و ممكن است كه هر دو ضمير راجع به محجّه باشد ، در اين صورت فقرهء ثانيه تأكيد است براى فقرهء اولى . و جواب شرط ثانى به قرينهء مقام حذف شده ، يا آنكه دو فقره جواب دو شرط است با هم لفظا و معنا . لاعتلقه : ضمير فاعل راجع به ابى الحسن عليه السّلام است ، و ضمير مفعول راجع به زمام است ، و احتمال دارد كه برعكس باشد . لسار بهم : باء براى تعديه است يعنى لسيّرهم . لا يكلم خشاشه : خشاش مرفوع است بر فاعليّت و مفعول محذوف است أى : موضعه من فم المركوب . لا يكل سائره و لا يمل راكبه : به رفع هر دو بنابر فاعليّت در اول ، و بنابر نيابت فاعل از دوم چنانچه نيز از شرح لغات ظاهر مىشود . لا يتعتع مراكبه : بنابر بناء للفاعل و نصب راكبه بنابر مفعوليّت يا رفع آن بنابر فاعليّت در اول و بنابر نائب فاعل بودن چنانچه نيز از شرح لغت ظاهر مىشود . و لأصدرهم بطانا : منصوب است بنابر اينكه حال از ضمير مفعول باشد . و نصح لهم سرّا و إعلانا : نصب در هر دو بنابر مصدريّت يعنى پند داد براى ايشان پند سرّى و پند آشكارا ، يا بنابر ظرفيّت يعنى در پنهانى و آشكارا . قد تحيّر بهم الريّ : باء براى تعديه است أي : حيّرهم ، يا به معناى في ، أي : تحيّر فيهم الريّ . و لم يكن يحلى بنا : به روايت احتجاج واو حاليّه است و جملهء بعد آن حاليّه است . و غير متحل : بنا به دو روايت ديگر آن هم حال است مثل بطانا . تخطّى : به خاء نقطهدار بنابر آنچه در بعضى از نسخهها است ، أي : و لم يكن تخطّى طوره منتفعا من الدنيا بنائل غير ريّ الناهل .